Some thoughts on health and healthcare

Inleiding  Met de toenemende druk op de gezondheidszorg om beter om te springen met de beschikbare middelen, wordt het belangrijker om zorgprocessen efficiënt en effectief te organiseren. Dat geldt zowel voor de normale werking als in tijden van gezondheidscrisissen. Nog steeds worden theoretische modellen gemaakt van zorgpaden die niet overeenstemmen met hoe het er echt aan toe gaat op de werkvloer. Process Mining kan helpen om in kaart te brengen hoe een zorgproces in de praktijk verloopt, zodat theorie en praktijk beter op mekaar kunnen worden afgestemd. Proces Mining Process mining is een analysetechniek die IT-logbestanden (event logs) gebruikt om werkelijke bedrijfsprocessen te visualiseren, analyseren en verbeteren. Het maakt inefficiënties, knelpunten en afwijkingen zichtbaar, wat kan leiden tot efficiëntere processen, lagere operationele kosten en hogere patiënt- en medewerkerstevredenheid (change management).  Process mining in de gezondheidszorg analyseert d...

Inleiding “Passende zorg” (zorg die de patiënt centraal stelt, samen met hem wordt ontworpen en waar mogelijk dicht bij huis wordt georganiseerd) en “doelmatige zorg” (gewenste resultaten met zo min mogelijk verspilling) vergen financiële prikkels die kwaliteit, samenwerking, klinische effectiviteit en efficiëntie tegelijk ondersteunen. België evolueert al jaren naar een casemix-gestuurde ziekenhuisfinanciering: het Budget Financiële Middelen (BFM) is een gesloten budget met onderdelen (waaronder B1 en vooral B2) en maakt voor de verdeling expliciet gebruik van APR-DRG’s (All Patient Refined Diagnosis Related Groups) en graad van ernst (SOI/ROM); daarnaast loopt sinds 2019 het “laagvariabele zorg” (LVZ)-traject met prospectieve, DRG-gebaseerde bedragen voor geselecteerde patiëntengroepen. Deze evolutie voedt een maatschappelijk debat over een bredere DRG-financiering “per geval”, waarvoor het KCE ook budgetbeheersingsmechanismen heeft uitgewerkt. DRG-financiering per geval (DRG financi...

Inleiding Het automatisch omzetten van ongestructureerde historische gegevens uit elektronische patiëntendossiers (EPD’s) naar gestructureerde SNOMED CT-codes belooft beter hergebruik van gegevens voor zorgverlening, onderzoek, kwaliteitsindicatoren en interoperabiliteit. Maar de stap van vrije tekst naar formele terminologie is kwetsbaar: context (wie, wat, wanneer), negatie en temporale status moeten correct worden geïnterpreteerd, en het eindresultaat moet blijvend herleidbaar zijn. Hieronder bespreek ik de kritische succesfactoren die m.i. belangrijk zijn voor een kwaliteitsvolle implementatie en de gevolgen voor zorgverleners, patiënten en zorgkwaliteit wanneer deze omzetting onzorgvuldig gebeurt.  Kritische succesfactoren 1) Duidelijke klinische doelstelling en scope Vertrekken van concreet afgebakende use-cases (bv. diagnose- en procedurelijst, probleemlijst, allergieën, voorgeschiedenis, familieanamnese). SNOMED CT is ontworpen voor klinische documentatie en semantische int...

Inleiding Real-World Data (RWD) - routine kwalitatieve gezondheidsdata uit o.a. EPD’s, registers en zorgprocessen - beloven snellere inzichten voor geneesmiddelenonderzoek én meer gepersonaliseerde zorg. In België is het potentieel groot, maar realisatie vraagt robuuste kaders, gestandaardiseerde methoden en samenwerking over de hele zorgketen. De RWD4BE-beleidsaanbevelingen schetsen hoe België dat kan waarmaken via een parallelle “bottom-up” (ziekenhuizen) en “top-down” (beleid) aanpak.  Waarom het ertoe doet: waarde voor patiënt, zorgverlener en systeem RWD ondersteunt ten minste drie pijlers van het Quadruple Aim: betere kwaliteit van zorg, efficiëntie/ervaring voor zorgprofessionals en betere populatie-uitkomsten. Ze leveren ook evidentie over prestaties van therapieën in brede populaties - cruciaal voor evidence-based vergoeding en uitkomstgerichte overeenkomsten (Outcome-Based Managed Entry Agreement, OB-MEA). RWD versnelt bovendien onderzoek, mechanisme-inzicht en klinische ...

Inleiding De federale gezondheidszorg heeft de afgelopen jaren een duidelijke koers uitgezet: weg van louter “zorg cureren”, naar gezondheid sturen. Dat betekent preventie centraal, een sterke eerste lijn, geïntegreerde zorgpaden over muren heen, en een financiering die gepaste zorg en uitkomsten beloont in plaats van volume. Deze visie is tegelijk budgettair realistisch - weg van lineaire “kaasschaaf”-maatregelen - en datagedreven, met een digitale ruggengraat die samenwerking en transparantie mogelijk maakt. 1) Stuur op gezondheid: preventie en een sterke eerste lijn De beleidsfocus tot 2030 kiest expliciet voor drie prioriteiten: organisatie van de eerste lijn, toegankelijkheid en preventie. Twee dwarsdoorsnijdende fundamenten ondersteunen dat: doelmatigheid (appropriate care) en het gestructureerde gebruik van gezondheidsdata. Concreet: multidisciplinaire, buurtgerichte teams die continuïteit verzekeren en vlot schakelen met de tweede lijn; geïntegreerde zorgprogramma’s die de pati...

Inleiding Met de NIS2-richtlijn (Richtlijn (EU) 2022/2555) heeft de EU de lat voor cyberweerbaarheid in vitale sectoren aanzienlijk hoger gelegd. België heeft NIS2 omgezet via de NIS2-wet van 26 april 2024 (gepubliceerd op 17 mei 2024) en aanvullend koninklijk besluit van 25 juni 2024. Voor ziekenhuizen is dit geen IT-vraagstuk meer, maar een bestuurs- en aansprakelijkheidsdossier met directe impact op patiëntveiligheid, continuïteit van zorg en bestuursverantwoordelijkheid.  Hieronder probeer ik een en ander op een rij te zetten. Vooral naar aanleiding van enkele gesprekken met IT security experten. Uiteraard is dit slechts een eenvoudige weergave van een complex probleeem. Reikwijdte: vallen ziekenhuizen onder NIS2? In NIS2 staan “healthcare providers” (waaronder ziekenhuizen en privéklinieken) expliciet vermeld als sector met hoge criticiteit (Annex I, “Health”). In België worden grote entiteiten in Annex I als essentieel aangemerkt; middelgrote entiteiten in Annex I gelden als ...