Some thoughts on health and healthcare

Inleiding  Een beknopt overzicht van de meest gebruikte, internationaal geharmoniseerde én wetenschappelijk onderbouwde kwaliteitsindicatoren voor ziekenhuizen. Ik heb ze gegroepeerd in families (uitkomst, veiligheid, proces/tijdigheid, patiëntperspectief, efficiëntie/organisatie) en geef per familie de kernindicatoren die je het vaakst terugziet in OECD-, WHO-, CDC/NHSN-, AHRQ- en CMS-kaders. 1) Uitkomstindicatoren (risk-adjusted) 30-dagensterfte na acuut myocardinfarct (AMI) en na ischemisch/hemorragisch CVA (gelinkt of ongelinkt met overlijdensregisters). Dit zijn hoekstenen in de OECD Health Care Quality Indicators (HCQI). Ziekenhuis-gecorrigeerde mortaliteitsratio’s (HSMR/SHMI) en procedure-specifieke sterfte (bv. na electieve chirurgie). (Veel gebruikt nationaal; methodologisch verwant aan OECD-uitkomstmaten.). HSMR (Hospital Standardised Mortality Ratio) kijkt naar sterfte binnen 30 dagen na ziekenhuisopname, terwijl SHMI (Summary Hospital-level Mortality Indicator) de ste...

Inleiding De Belgische nomenclatuur van geneeskundige verstrekkingen , beheerd door het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV), vormt de hoeksteen van de financiering van de Belgische gezondheidszorg. Ze bepaalt welke prestaties terugbetaald worden, onder welke voorwaarden en tegen welke tarieven. Maar het systeem zoals het vandaag bestaat, is in toenemende mate ongeschikt voor een gezondheidszorg die snel evolueert richting samenwerking, digitalisering en waardegedreven zorg. Hier wil ik de de drijfveren bespreken achter de hervorming van de nomenclatuur voor artsen , de belangrijkste vernieuwingen, de uitdagingen en hindernissen bij de implementatie, de relatie met internationale standaarden zoals de WHO ICHI-classificatie, en de manier waarop zorgverleners en instellingen zich kunnen voorbereiden op deze transitie. De noodzaak tot modernisering De huidige Belgische nomenclatuur is het resultaat van meer dan vijftig jaar aanpassingen, toevoegingen en uitzonde...

Inleiding De Belgische gezondheidszorg staat onder druk. Ondanks een rijke traditie van solidariteit en toegankelijkheid, kampen we met groeiende financiële tekorten, versnippering, bureaucratische overlast en een moeilijk bestuurbaar overlegmodel. Minister Frank Vandenbroucke  (Vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding) heeft met zijn voorontwerp van de kaderwet  zoals toegelicht in de memorie van toelichting – een ingrijpend en ambitieus hervormingspakket op tafel gelegd. Dit ontwerp hertekent fundamenteel de manier waarop de begroting, de akkoorden met zorgverleners en de responsabilisering binnen het RIZIV worden georganiseerd. Hieronder probeer ik om de fundamentele principes en hoofdlijnen van deze hervorming te schetsen, samen met de problemen die men ermee wil oplossen en de uitdagingen die deze hervorming met zich meebrengt. Fundamentele principes en hoofdlijnen van de hervorming De hervorming van minister Van...

Inleiding  Wat zijn de uitdagingen die de aandoeningen van het zogenaamde First Hour Quintet (FHQ) – hartstilstand (OHCA), STEMI, beroerte (ischemische/hemorragische stroke, CVA), acuut ademhalingsfalen en ernstig trauma – bieden aan de Belgische gezondheidszorg. Ik probeer hieronder de kritische aandachtspunten op een rijtje te zetten voor federale en regionale overheden, en de beleidsmatige en operationele factoren waarmee Belgische ziekenhuizen rekening moeten houden. De uitdagingen rond het First Hour Quintet in België Urgentie, mortaliteit en behandelvensters De vijf aandoeningen delen dat levensbedreiging en neurologische uitkomst grotendeels afhangen van snelle interventie in de allereerste fase. Elk uur (elke minuut) vertraging leidt tot serieuze cellulaire schade of overlijden (vb. 'time is brain'). De huidige Belgische overlevingskans bij out-of-hospital cardiac arrest (OHCA) ligt blijkbaar rond 8%, terwijl vroege defibrillatie en adequate Basic Life Support (BLS) dit...

Inleiding  De hervorming van de Belgische ziekenhuisfinanciering betekent een fundamentele koerswijziging in de manier waarop zorginstellingen in België worden bekostigd. Met een ambitie om het systeem transparanter, doelmatiger en rechtvaardiger te maken, introduceert de hervorming onder meer een scheiding tussen artsenhonoraria en ziekenhuisfinanciering, en een meer uitgesproken inzet op pathologiefinanciering via Diagnosis Related Groups (DRG’s). Deze beweging richting een forfaitaire en prospectieve vergoeding per opname is geïnspireerd door internationale modellen, maar wordt aangepast aan de Belgische context. Hoewel de doelstellingen legitiem zijn, zullen Belgische ziekenhuizen geconfronteerd worden met een aantal diepgaande uitdagingen die zowel organisatorisch, financieel als cultureel van aard zijn. Financiële kwetsbaarheid en risicoverschuiving Een van de kernpunten van de hervorming is de overstap naar een vaste vergoeding per zorgopname, op basis van een DRG-classifica...

De volksgezondheid in België staat onder toenemende druk. Zowel mondiale trends als nationale ontwikkelingen zorgen voor complexe uitdagingen. Hoewel België beschikt over een kwalitatief hoogstaand gezondheidszorgsysteem, dreigen structurele problemen de duurzaamheid, effectiviteit en gelijkheid van de zorg te ondermijnen. Tegelijkertijd is het Belgische gezondheidsbeleid versnipperd over verschillende bestuursniveaus: de federale overheid en de deelstaten delen de bevoegdheid, wat samenwerking en afstemming essentieel maakt. Hieronder probeer ik de m.i.belangrijkste actuele uitdagingen voor de volksgezondheid in België uiteen te zetten, gevolgd door mogelijkheden om ze aan te pakken op federaal en deelstaat niveau. Chronische aandoeningen en ongezonde leefstijl  Probleemstelling België kampt met een toenemende prevalentie van chronische aandoeningen zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten en obesitas. Deze aandoeningen zijn vaak leefstijlgerelateerd en leiden tot hoge maatscha...

 Een succesvolle implementatie en het dagelijks gebruik van SNOMED CT (Systematized Nomenclature of Medicine -Clinical Terms) in een (Belgische) ziekenhuisomgeving vereist zorgvuldige planning, betrokkenheid van verschillende stakeholders en het overwinnen van zowel technische als organisatorische obstakels. Een overzicht van enkele randvoorwaarden en de belangrijkste struikelblokken: Randvoorwaarden voor succesvolle implementatie van SNOMED CT Strategische en bestuurlijke verankering Draagvlak op bestuurlijk niveau van de organisatie (en nationaal). Langetermijnplanning met duidelijke mijlpalen en deliverables, inclusief zinvolle en verantwoordbare financiering, beheer en updates van de terminologie. Samenwerking tussen disciplines Betrokkenheid van klinisch personeel, IT, informatiemanagement, kwaliteitszorg en terminologie-experts in een multidisciplinair teamverband. Co-creatie, samen met goed geïnformeerde en opgeleide gebruikers (artsen, verpleegkundigen, parame...

Inleiding  De Belgische gezondheidszorg staat onder druk door stijgende kosten, vergrijzing, personeelstekorten en toenemende complexiteit in zorgverlening. Om efficiënter en toekomstbestendig te worden, werd in 2019 een hervorming ingezet waarbij ziekenhuizen zich in netwerken moesten organiseren. Deze ziekenhuisnetwerken zijn bedoeld om samenwerking te bevorderen, zorg te rationaliseren en middelen beter te benutten. Hoewel het concept veel potentieel heeft, botsen de netwerken in de praktijk op aanzienlijke uitdagingen. Een geslaagde hervorming vergt dan ook gerichte structurele aanpassingen. Uitdagingen voor ziekenhuisnetwerken Gebrek aan mandaat en bevoegdheden De huidige ziekenhuisnetwerken zijn “losse” associaties van instellingen zonder voldoende uitgerijpte wettelijke bevoegdheid over individuele ziekenhuizen op netwerkniveau. Hierdoor blijven beslissingen vaak vrijblijvend en ontstaat er weinig gezamenlijke strategie of planning. Concurrentie binnen het netwerk Ziekenhuiz...

SNOMED CT en WHO ICD-11 zijn complementaire systemen, en samen kunnen ze een krachtige combinatie vormen voor betere registratie, analyse en kwaliteit van ziekenhuiszorg. Verschillende doelen, gezamenlijke kracht: SNOMED CT: Een klinische terminologie – bedoeld voor gedetailleerde registratie van medische gegevens in het EPD (zoals symptomen, observaties, procedures, medicatie). ICD-11: Een classificatiesysteem – bedoeld voor statistische analyse, financiering, rapportage en beleidsvorming. Samenwerking: Artsen documenteren in natuurlijke, klinische taal met SNOMED CT → het systeem vertaalt dit naar ICD-11 voor administratie, kwaliteitsmeting en benchmarking. Automatische koppeling (mapping): WHO en SNOMED International hebben een officiële samenwerking om automatische mapping van SNOMED CT naar ICD-11 mogelijk te maken. Dit betekent dat een ziekenhuis: SNOMED CT gebruikt voor zorgregistratie aan het bed Automatisch ICD-11-codes genereert voor DRG's, managementrapportages, en exter...

 Een beroerte (stroke) maakt deel uit van het  zogenaamde "First Hour Quintet" (FHQ) (severe trauma, respiratory failure, stroke, acute coronary syndrome, cardiac arrest) waarvan bekend is dat de evolutie en outcome sterk afhankelijk zijn van een tijdige medische interventie. Onder een tijdige interventie wordt begrepen een interventie binnen het uur na het optreden van de symptomen.  Jaarlijks worden ongeveer 25.000 Belgen door een beroerte getroffen. De kans op een goede uitkomst wordt in eerste instantie bepaald door de snelle toegang tot een acute (intraveneuze) beroertebehandeling (S1-centra). Sommige van deze patiënten dienen evenwel een mechanische verwijdering van een trombus te krijgen (trombectomie). Dat is een zeer gespecialiseerde invasieve behandeling die voortaan in gespecialiseerde centra wordt ondergebracht met erkenning voor het zorgprogramma voor acute beroertezorg met invasieve procedures (S2-centra). Het aantal patiënten met een beroerte dat voor een m...