Some thoughts on health and healthcare

Inleiding  De Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle (DGEC) van het (Belgische) RIZIV bewaakt of (federale) middelen van de verplichte ziekteverzekering doelmatig worden ingezet. Dat doet de DGEC via twee benaderingen: (1) correcte aanrekening binnen het wettelijk en reglementair kader (GVU-wet, nomenclatuur, enz.) en (2) ‘appropriate care’: noodzakelijke, doelmatige en wetenschappelijk onderbouwde zorg, onder meer met behulp van EBM en door de Nationale Raad voor Kwaliteitspromotie (NRKP) goedgekeurde indicatoren. Hieronder doe ik (uit persoonlijke interesse) een bescheiden poging tot een (min of meer) samenhangend overzicht van de werking en mogelijke impact van de Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle (DGEC). Uiteraard geeft ik hier slechts een sterk vereenvoudigde weergave van een complexe situatie in de (Belgische) gezondheidszorg. De  Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle  (DGEC)  heeft ook voor alle duidelijkheid een andere op...

Inleiding De Nederlandse gezondheidszorg staat net als de Belgische gezondheidszorg onder druk: vergrijzing en verzilvering, toenemende zorgvraag en krapte op de arbeidsmarkt (workforce depletion) nopen Nederland tot scherpe keuzes. Het nationale kader Passende zorg schetst hiervoor de richting: zorg die werkt tegen een redelijke prijs, zo dicht mogelijk bij de patiënt, met samen beslissen als uitgangspunt en aandacht voor gezondheid naast ziekte. Minder doen als dat beter is voor de patiënt én voor de houdbaarheid van het zorgstelsel, is daar een logisch onderdeel van.  Binnen dit kader werkt het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) met alle betrokken partijen (patiënten, zorgverleners, aanbieders, verzekeraars en overheid) aan “de bewezen beste zorg”. Less is More is in die context de gerichte aanpak om te stoppen met bestaande zorg die geen bewezen effectiviteit heeft of aantoonbaar weinig toevoegt voor patiënten.  Hoe passen ‘Passende zorg’, ‘Less ...

Inleiding De aanhoudende stroom ziekenhuisfusies en de federale hervorming van de ziekenhuisorganisatie en -financiering zijn twee bewegingen die elkaar spiegelen: ze vertrekken vanuit dezelfde noodzaak om een versnipperd, steeds minder leefbaar en arbeidsintensief systeem aan te passen aan de maatschappelijke en demografische evoluties. Hier wil ik een bescheiden poging doen om te zien hoe de kernelementen uit de Belgische ziekenhuisfusies zich verhouden tot het federale hervormingsproces, en hoe beide processen elkaar kunnen versterken in de praktijk. Uiteraard behandel ik hier slechts een klein aspect van een complex probleem. Drijfveren voor ziekenhuisfusies op ziekenhuisniveau Enkele drijfveren voor ziekenhuisfusies zijn een krimpende acute bedbezetting, een toenemende verschuiving naar meer ambulante zorg (intensivering dagopnames), consolidatie om kwaliteit en medische investeringen te borgen, en transmurale interdisciplinaire zorgmodellen voor chronische patiënten. Het Be...

Inleiding Hieronder probeer ik een praktisch kader - op drie niveaus uit te werken - om capaciteit én kwaliteit van de spoeddienst (ED, ER, SEH) in een Belgisch ziekenhuis te verbeteren, plus de belangrijkste knelpunten die optimale zorgprocessen in de weg staan. Strategisch (12–36 maanden) Bouwen van een “centrum voor ongeplande zorg” (spoeddienst + huisartsenwachtpost + één triagepoort). Co-locatie en gezamenlijke triage verminderen niet-urgente instroom op de spoeddienst en stroomlijnen doorverwijzingen. Dit is precies het model dat het KCE aanbeveelt voor België.  Ziekenhuisbreed flow & bedmanagement als topprioriteit . Richt een centraal bedbureau op (24/7), maak “decision-to-admit → bed” een belangrijke KPI, en reserveer ‘early discharge’ bedden tegen 11u. (Opnames via de spoeddienst zijn substantieel; goede doorstroom verkort spoeddienst-boarding en wachttijden.)  Financiering & incentives herbekijken . Werk ziekenhuisbreed met doel-KPI’s (door-to-doc, spo...

Inleiding  Een beknopt overzicht van de meest gebruikte, internationaal geharmoniseerde én wetenschappelijk onderbouwde kwaliteitsindicatoren voor ziekenhuizen. Ik heb ze gegroepeerd in families (uitkomst, veiligheid, proces/tijdigheid, patiëntperspectief, efficiëntie/organisatie) en geef per familie de kernindicatoren die je het vaakst terugziet in OECD-, WHO-, CDC/NHSN-, AHRQ- en CMS-kaders. 1) Uitkomstindicatoren (risk-adjusted) 30-dagensterfte na acuut myocardinfarct (AMI) en na ischemisch/hemorragisch CVA (gelinkt of ongelinkt met overlijdensregisters). Dit zijn hoekstenen in de OECD Health Care Quality Indicators (HCQI). Ziekenhuis-gecorrigeerde mortaliteitsratio’s (HSMR/SHMI) en procedure-specifieke sterfte (bv. na electieve chirurgie). (Veel gebruikt nationaal; methodologisch verwant aan OECD-uitkomstmaten.). HSMR (Hospital Standardised Mortality Ratio) kijkt naar sterfte binnen 30 dagen na ziekenhuisopname, terwijl SHMI (Summary Hospital-level Mortality Indicator) de ste...

Inleiding: van academische inzichten naar bestuurspraktijk Het AZ Maria Middelares ziekenhuis (erk. Nr. 017) uit Gent doet het erg goed voor wat betreft het verantwoord inzetten van zijn beschikbare beddencapaciteit. Uit persoonlijk interesse probeer ik de beleidsmatige en operationele elementen die hier een bijdrage aan zouden kunnen leveren op een rijtje te zetten (zie Marktaandeel evolutie verantwoorde bedden Belgische ziekenhuizen tussen 2016 en 2025  en Marktaandeel Belgische ziekenhuizen van 2008 tot 2023 ). Prof. dr. ir. Pascal Verdonck (UGent) bracht zijn academische expertise in medische technologie, innovatiemanagement en value-based healthcare (VBHC) doelgericht binnen in het bestuur en de aansturing van AZ Maria Middelares (Gent) en AZ Sint-Vincentius (Deinze). Hij was CEO van AZ Maria Middelares en is vandaag voorzitter van de raad van bestuur. Daardoor kon hij wetenschappelijk gefundeerde principes verankeren in beleid, organisatie en dagelijkse werking. AZ Maria ...

Inleiding België voert tegelijk twee grote hervormingen door in zijn gezondheidszorg: (1) een nieuwe ziekenhuisfinanciering die evolueert naar all-in pathologieforfaits per opname, meer samenwerking, kwaliteitsprikkels en aangepaste investeringslogica; en (2) een structurele hertekening van de nomenclatuur: weg van specialisme-gebaseerde codes, naar een classificatie per topografie van het lichaam, met 7-cijferige codes en de specialisatie als attribuut, plus ingrijpende gevolgen voor facturatie, IT en regelgeving. Beide trajecten worden beleidsmatig expliciet aan elkaar gekoppeld ( Hervorming ziekenhuisorganisatie en -financiering ).  Waar wringt het als je beide tegelijk doet? 1) Beweeglijke grond onder de voeten: kost- en tariefbasis verschuiven tegelijk. Het pathologieforfait (DRG-logica) herverdeelt middelen over aandoeningen/gevallen, terwijl de nieuwe nomenclatuur de meetlat voor verrichtingen zelf wijzigt. Als je prijsprikkels én telregels tegelijk verandert, is het erg moe...

 Inleiding Intensieve zorg (IZ, INZO, ICU) vormt het vangnet van het ziekenhuis: hier worden patiënten met (dreigend) orgaanfalen continu bewaakt en behandeld met hoogtechnologische middelen door een gespecialiseerd team. In België is die zorg juridisch verankerd via erkenningsnormen en operationeel ingebed in een complex financieringssysteem. In 2025 publiceerde het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) een omvangrijk onderzoek (rapport 404A/C) dat de organisatie en financiering van de intensieve zorg doorlicht en concrete hervormingspistes voorstelt. Hieronder probeer ik o.a. de kernprincipes te schetsen van de organisatie en werking van intensieve zorg vandaag, en vervolgens de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen uit het KCE-rapport. Kernprincipes van de organisatie en werking van intensieve zorg in Belgische ziekenhuizen 1) Juridische erkenningsnormen en infrastructuur De functie intensieve zorg is in de wetgeving vastgelegd als een autonoom en architectur...

 Inleiding De kaarten tonen de erkende materniteiten (M) in België en de spreiding van de erkende NIC-centra, waarbij NIC staat voor Neonatal Intensive Care. De M- en NIC-centra worden beiden getoond met een 30 minuten isochroon  (rijtijd). Deze tekst is een herwerking en uitbreiding van een eerder bericht op LinkedIn .  Het KCE-rapport 323A (2019) analyseert hoe we de Belgische kraamzorg zo kunnen organiseren dat ze tegelijk toegankelijk, kwalitatief en doelmatig is. Het rapport combineert economische analyse met geografische bereikbaarheid en capaciteitsplanning. Een centrale beleidsdrempel is dat elke vrouw van 15 - 49 jaar een materniteit binnen 30 minuten rijtijd moet kunnen bereiken; die 30-minutennorm fungeert als harde randvoorwaarde bij alle scenario’s die het KCE doorrekent. Methodiek en uitgangspunten KCE 323A vertrekt van drie doelstellingen die tegen elkaar moeten worden afgewogen: Efficiëntie: besteed beschikbare middelen waar ze het meeste opleveren (schaal...

Inleiding Belgische ziekenhuizen balanceren op een smalle koord: stijgende zorgvraag, structurele personeelsschaarste en budgettaire krapte. In die context wordt “beter organiseren” even belangrijk als “meer middelen”. Process mining (PM) biedt precies dat: een objectieve röntgenfoto van hoe zorgprocessen werkelijk lopen, met concrete aangrijpingspunten om ze korter, voorspelbaarder en veiliger te maken. Hier wil ik aangeven hoe process mining operationele problemen oplost, en hoe het rechtstreeks bijdraagt aan een betere positie binnen het Budget Financiële Middelen (BFM). Wat is process mining en waarom nu? Process mining reconstrueert op basis van beschikbare logdata uit EPD, labo-, apotheek-, radiologie- en planningssystemen de feitelijke processtappen en doorlooptijden. Het vergelijkt die met het bedoelde (theoretische) zorgpad, toont varianten en kwantificeert bottlenecks en verspilling. Twee redenen waarom dit vandaag rendeert: Ziekenhuizen registreren al veel data (RIZIV, MZG, ...